Така функционира една од поопасните телефонски измами позната како „фантомски хакер“. Наместо да се обидуваат да го пробијат банкарскиот систем, криминалците создаваат цело сценарио во кое жртвата поверува дека нејзините пари се загрозени и дека единствениот начин да ги зачува е самата да ги премести на „безбедно место“.
Проблемот е што тоа безбедно место, всушност, го контролираат измамниците.
FBI ја опишува оваа шема како повеќефазна измама во која криминалците последователно се претставуваат како вработени во техничка поддршка, банкари, а потоа и државни службеници. Особено често целат постари лица, од кои се обидуваат да извлечат заштеда, пензија или средства од инвестициски сметки.
Сè започнува со порака што изгледа безопасно
Првиот контакт може да биде скокачки прозорец на компјутер, SMS порака, е-пошта или телефонски повик.
На жртвата ѝ се кажува дека нејзиниот уред е заразен, дека е откриен обид за хакирање или дека некој веќе пристапил до нејзините податоци. Во пораката обично има телефонски број кој наводно води до техничка поддршка.
Кога жртвата ќе се јави, другата страна звучи професионално и уверливо. „Техничарот“ може да побара да се инсталира програма за далечински пристап до компјутерот, наводно за да провери што се случува.
Тука измамата преминува на повисоко ниво.
Измамникот повеќе не мора само да ја убедува жртвата, туку може да го гледа нејзиниот екран и да ѝ кажува што да прави. FBI предупредува дека криминалците во оваа фаза често бараат од жртвата да ги отвори своите финансиски сметки, наводно за да проверат дали имало неовластени трансакции.
Во реалноста, на тој начин добиваат увид во тоа колку пари има жртвата и која сметка им е најинтересна.
Потоа се појавува „банката“
Кога првиот измамник ќе го заврши својот дел од работата, жртвата може да ја повика друга личност.
Таа се претставува како вработен во банка или во оддел за спречување измами и тврди дека е потврдено дека сметката е компромитирана. Понекогаш на телефонот може да се прикаже број што изгледа како вистински број на банката, бидејќи измамниците користат техники за лажно прикажување на идентитетот на повикувачот.
На жртвата ѝ се објаснува дека парите мора итно да бидат префрлени на друга сметка за да бидат заштитени. Таа сметка може да биде претставена како „безбедна сметка“, сметка на Федералните резерви или на друга државна институција.
FBI наведува дека жртвите можат да бидат убедени да ги префрлат парите преку банкарски трансфер, да подигнат готовина, да ги претворат средствата во криптовалути или да ликвидираат имот.
Измамниците неретко ги советуваат и никому да не кажуваат зошто ги префрлаат парите, со цел да спречат семејството или банката да ја препознаат измамата.
Третиот повик треба да го отстрани и последното сомневање
Ако жртвата и понатаму се двоуми, во приказната може да биде вклучен уште еден „службеник“.
Овојпат тој се претставува како претставник на американската влада, полицијата или друга институција. Измамниците можат да користат дури и лажни службени документи и меморандуми за да ѝ дадат дополнителна веродостојност на приказната.
Така се создава впечаток дека три сосема различни институции ја потврдуваат истата приказна.
Во реалноста, зад сите нив може да стои иста криминална група.
Целта е жртвата повеќе да не се прашува дали повикот е вистински, туку да размислува како што побрзо да ги заштити своите пари.
Некои повеќе не бараат ни банкарски трансфер – бараат злато
Еден од највознемирувачките трендови е користењето злато и други благородни метали.
FBI и претходно предупредуваше на случаи во кои измамниците им наредуваат на жртвите да подигнат пари, да ликвидираат имот или да купат злато, а потоа организираат курир што доаѓа директно на нивната адреса.
Меѓу мај и декември 2023 година, Internet Crime Complaint Center на FBI забележал повеќе од 55 милиони долари загуби поврзани со вакви измами и преземање готовина или благородни метали.
Еден случај од 2026 година покажува колку далеку може да оди оваа шема.
Во април, американското Министерство за правда соопштило дека е уапсен маж осомничен дека бил курир во измама врз повозрасна жена од Аризона. Измамниците ја убедиле дека е жртва на кражба на идентитет и дека треба да купи злато за да го заштити својот имот.
Според обвинителството, таа веќе пренела повеќе од 400.000 долари пред осомничениот да се обиде да преземе уште 600.000 долари во златни прачки. Полицијата го пресретнала пред да го преземе златото.
Криминалците не морале да ѝ ја пробијат сметката. Ја убедиле самата да го претвори својот имот во нешто што тие можат физички да го преземат.
Зошто оваа измама е толку тешко да се препознае?
Затоа што жртвата често не добива еден сомнителен повик, туку цела приказна.
Прво се појавува „техничарот“. Потоа „банкарот“. На крајот „државниот службеник“. Секој следен чекор го потврдува претходниот, па жртвата добива впечаток дека навистина е во тек истрага.
Измамниците притоа користат две многу моќни алатки: страв и итност.
Ви кажуваат дека вашите пари токму сега се нападнати, дека некој веќе се обидува да ги украде и дека имате само неколку минути или часови за да реагирате.
Колку е поголем притисокот, толку е помалку времето за проверка на информациите.
Затоа FBI предупредува дека е особено важно да го прекинете разговорот веднаш штом некој побара од вас, поради наводен безбедносен проблем, да инсталирате софтвер, да откриете податоци или да префрлите пари.
Каде се вклопува вештачката интелигенција?
AI не е неопходен за измамата со „фантомски хакер“, но може значително да им го олесни целиот процес на измамниците.
Вештачката интелигенција може да помогне во пишување поуверливи пораки, приспособување на комуникацијата кон конкретна личност и автоматизација на дел од контактите со потенцијалните жртви.
Со технологијата за клонирање глас, фотографии и јавно достапни информации од социјалните мрежи, на криминалците им станува сè полесно да создадат комуникација што изгледа лично и автентично.
Тоа значи дека повеќе не е доволно да внимавате само на правописни грешки, чудни адреси на е-пошта или очигледно лош превод.
„Фантомскиот долг“ користи сличен принцип, но различна мамка
Постои и сродна шема позната како „phantom debt“ или „фантомски долг“.
Во овој случај измамниците не тврдат дека вашата сметка е хакирана, туку дека имате долг што мора итно да го платите. Можат да се претстават како агенција за наплата на побарувања, адвокатска канцеларија или друга институција.
Проблемот е што долгот може да биде целосно измислен, веќе платен или заснован на старо побарување што повеќе не може да се наплати.
На жртвата потоа ѝ се закануваат со тужба, апсење или други последици доколку веднаш не ги уплати парите.
AI може дополнително да им помогне на криминалците да создадат поуверлива документација и персонализирани пораки, поради што самиот факт дека нешто изгледа професионално повеќе не е доволна причина за доверба.
Како да препознаете дека нешто не е во ред?
Најважното правило е едноставно: ако некој неочекувано ве контактира и ви каже дека мора да префрлите пари за да ги заштитите прекинете го разговорот.
Банката нема да побара да ги префрлите парите на „безбедна сметка“ што ви ја дал некој преку телефон. Државните институции нема да бараат да ги заштитите парите со купување злато, ниту ќе испратат курир да ги преземе вашите златни прачки.
FBI изречно предупредува дека американската влада никогаш нема да бара од граѓаните да испраќаат пари преку банкарски трансфер, криптовалути или подарочни картички.
Ако добиете сомнителен повик:
- прекинете го разговорот;
- не инсталирајте програма за далечински пристап;
- не дозволувајте непознато лице да управува со вашиот компјутер;
- не отворајте линкови и не повикувајте броеви од скокачки прозорци или неочекувани пораки;
- самите пронајдете го официјалниот број на банката и јавете се;
- проверете ја ситуацијата со член на семејството или друга личност на која ѝ верувате;
- ако веќе сте испратиле пари или сте дале пристап до уредот, веднаш контактирајте ја банката и пријавете ја измамата кај надлежните институции.
FBI особено советува да не се контактира број што се појавил во сомнителен скокачки прозорец или порака и да не се инсталира софтвер на барање на лице што неочекувано ве контактирало.
Најважно е да запомните една работа: вистинска банка нема да ве брза да ги „спасите“ сопствените пари така што ќе ги испратите на некого кого штотуку сте го запознале преку телефон.
Кај „фантомските“ измами токму тоа е замката парите се вистински, опасноста е измислена, а жртвата е наведена самата да го направи она што инаку би се обидела да го спречи.
Извор: webmind.rs
